Door Jeroen Bos
“Duitsers hebben geen humor. Ze zijn serieus en gedreven door prestaties. Ze zijn competitief en willen gezien worden als een hard werkend volk dat hun economie doet bloeien. Een baas betaalt je om je werk af te krijgen en niet om plezier te maken met je collega’s.”
De humor is deel van de taal
Dat is het algemene gevoel over Duitsers, en niets zou verder van de waarheid kunnen zijn. Wel is het zo dat Duitsers een heel ander gevoel voor humor hebben dan Nederlanders. Ze vertellen bijvoorbeeld geen grappen. Nooit. Ook zullen ze nooit grappen maken over hun leidinggevende of manager. Leuk vinden of niet, respect voor je baas is belangrijk. Hoe kun je dan humor hebben zonder grappen te maken? Duitse humor zit verborgen in opmerkingen, zinnen en taal. Hun taal stelt hen in staat zinnen te maken die zeer dubbelzinnig kunnen zijn. Een zeer populair voorbeeld is: “Dieser Bereich wird zur Verhütung von Straftaten durch die Polizei videoüberwacht”. Dit kan betekenen dat het parkeerterrein door de politie wordt bewaakt tegen criminaliteit (wat ook wordt bedoeld), maar het kan ook betekenen dat het parkeerterrein wordt bewaakt tegen misdaden die door de politie worden gepleegd. Duitsers houden van deze manier van humor. Het is een manier van humor die alleen mogelijk is door hun zeer specifieke manier om zinnen te structureren. Sommige daarvan zijn in het Nederlands te vertalen. Deze grappen kunnen echter nooit in het Engels worden vertaald. De talen zijn gewoon te verschillend. Het omgekeerde is ook waar. Het is erg moeilijk om Engelse grappen in het Duits te vertalen.
Daarom vinden de landen elkaars humor vaak niet leuk, of denken ze dat het andere land geen humor heeft. Ambiguïteit is een essentieel onderdeel van de Duitse humor. Bij alles wat je zegt dat ook een seksuele betekenis zou kunnen hebben, beginnen ze te lachen. Voorbeelden zijn zeggen dat de jouwe groter is, of zeggen dat het vandaag warm en vochtig is. De meeste Nederlanders zouden het waarschijnlijk zien als een zeer jeugdige manier van humor. Als adolescent ben ik natuurlijk dol op deze onhandige manier van Duitse humor.
Om Duitse humor te begrijpen: luister goed
Als je de Duitse humor wilt begrijpen moet je heel goed luisteren. Vooral in het begin van mijn stage probeerde ik vaak een gesprek tussen mijn collega’s te volgen. Er gebeurde niets bijzonders, dacht ik, totdat ze allemaal begonnen te lachen Ik miste de grap volledig. Na een tijdje begin je beter te begrijpen wat ze zeggen, maar dan nog is het moeilijk om een grap te volgen, ook al maak je er zelf een. Pas toen ik meer dan twee maanden in Duitsland was, kon ik collega’s aan het lachen maken. En de eerste keer was het niet eens met opzet. Ik maakte een dubbelzinnige opmerking zonder het zelf te beseffen. Dit was ook het moment dat ik begon te begrijpen waarom iets zo grappig kon zijn. Na dit moment leerde ik meer grappen te maken. Eigenlijk zijn Duitsers heel grappig, je moet alleen weten waar je naar moet luisteren. Verder werkt gevatheid ook, dat kunnen Duitsers ook waarderen. Het is even wennen, maar geloof me, het is de moeite waard! Als je ze eenmaal begrijpt, zul je de grappigste werkdagen met ze hebben. Zeg nooit dat Duitsers geen humor hebben, je begrijpt ze gewoon niet! Maar is dat niet waar cultuur om draait?
