Beste lezer,
Ik hoop dat het goed met u gaat.
In de volgende paragrafen wordt een delicaat onderwerp behandeld – de kwestie van het verband tussen het grootste menselijke succes – technologie en de meest menselijke emotie – empathie. Omdat ik mijn lezers op de meest toegankelijke en begrijpelijke manier wil benaderen, heb ik ervoor gekozen mij tot u te wenden via, voor iedereen bekend, e-mail.
Deze week, bij mijn tweede baan in een restaurant in Maastricht, ontmoette ik een meisje met een beperking. Om haar verjaardag te vieren was ze met haar vrienden komen eten. Ik was vastbesloten haar aan het eind van het diner een toetje met een kaarsje te brengen ter ere van haar verjaardag. Helaas vertrok het meisje voordat ik mijn idee kon uitvoeren. Hoewel ik besefte dat ik de situatie niet in de hand had, kreeg ik tranen in mijn ogen en voelde ik me somber – maar toen besefte ik dat ik meeleefde met een vreemde. Mijn collega had moeite met mijn emoties en liet me meteen weten dat ongeveer 2 miljoen mensen in Nederland een handicap hebben, en dat we niet met iedereen mee kunnen leven. Mijn collega bewees de stelling dat hoe meer technologie zich ontwikkelt, hoe minder empathie er overblijft in de samenleving.
Technologie heeft ongekende historische niveaus bereikt waardoor ons dagelijks leven in veel opzichten is verbeterd, maar ze heeft nog steeds haar grenzen – technologie kan geen menselijke emoties creëren. Uit een onderzoek van de Universiteit van Michigan uit 2011 bleek dat een derde van de vier studenten tegenwoordig 50% minder empathisch is dan drie decennia geleden – de decennia waarin de sociale media ontstonden. Onze hersenen worden blootgesteld aan een enorme hoeveelheid informatie, waardoor deze niet in staat zijn de emotionele verhalen die ons worden verteld te verwerken. Het doel van sociale media is om de informatie die een individu niet wil zien te verwijderen en de feed te laden met zogenaamde “voor ons gekozen” inhoud. Heb je je ooit afgevraagd waarom, als je lange tijd geen online interactie hebt gehad met een vriend, deze persoon plotseling uit je feed verdwijnt? De algoritmen creëren een behoefte om indruk te maken op, en een verlangen om er goed uit te zien voor, andere mensen, waardoor de mensheid minder empathisch en meer narcistisch wordt. Daarom leven we in een eeuw met ontelbare manieren voor communicatie en socialisatie die tegelijkertijd de meest eenzame eeuw ooit is in de menselijke geschiedenis. Polarisatie, individualisme, onthechting en de behoefte aan constante erkenning – dat zijn helaas de sleutelwoorden van onze generatie.
De baan van serveerster is een sociaal experiment op zich – als ik het serveren achterwege laat pas ik ultieme mensenkennis toe en kruip ik vaak in de rol van waarnemer, gesprekspartner en soms zelfs therapeut. Als iemand die een journalistieke carrière nastreeft, heeft het leren kennen van mensen, wat hen boeit en het simpelweg noteren van hun gedrag mij een blik gegund op de onderwerpen die in het geweten van het publiek spelen. Met elk jaar dat voorbijgaat, worden reserveringen steeds gewoner. De grote groepen mensen die komen om te dineren zijn meestal mensen boven de middelbare leeftijd, terwijl de jongeren steeds vaker met hun laptop op tafel dineren. Ik raak veel eerder in gesprek met ouderen, ook al is de taal soms een barrière, dan met jongeren die in mijn leeftijdsgroep vallen. De ironie schuilt in de keuze van de jongeren om de realiteit uit te bannen door “onnodige gesprekken met de serveersters (m/v)” te vermijden en in een alternatieve virtuele realiteit te duiken gevuld met beelden van de levens van anderen.
Deze micro-interacties met vreemden kunnen echter een grotere impact hebben dan we beseffen. Mensen die dagelijks vriendelijk zijn, zijn meestal gelukkiger en voelen zich minder eenzaam en los van de wereld, waardoor er meer ruimte ontstaat voor gevoelens als mededogen en empathie. Empathie is een spier – hoe meer we het gebruiken, hoe meer het groeit. Een kleine stap zoals het groeten van de barista, ervoor kiezen om naar de winkel op de hoek te gaan, of onze telefoon aan de kant te laten liggen om met onze partners samen te kunnen zijn maakt ons humaner en helpt ons samen te komen in een wereld die uit elkaar valt.
Natuurlijk is de samenleving niet alleen een bottom-up initiatief – onze leiders moeten prioriteit geven aan het creëren van meer mogelijkheden voor inclusiviteit, tolerantie en burgerzin. Vandaag hebben we voortdurend regeringen nodig die de ontwikkeling van global competence op hun agenda zetten, maar laten we ook niet vergeten dat we zelf kiezen wie ons leidt.
Technologie is de motor die de wereld nodig heeft, terwijl empathie het medicijn is. Het tegengif is simpelweg dat het een niet zonder het ander kan, maar om ze te laten overleven is voldoende evenwicht nodig. Wij kunnen het licht voor elkaar zijn door het licht in elkaar te zien – de toekomst is aan ons.
Dank u voor uw geduld.
Hartelijke groet,
Kristina Ivancheva
